Het World Servants Concept

World Servants wil dat deelnemers groeien in dienstbaarheid, daarom is het World Servants-concept ontwikkeld. Alle onderdelen uit het World Servants-concept zijn essentieel voor een World Servants-project en verdienen dus een plaats in ieder project. Jaarlijks wordt het World Servants-concept door een groep hoofdleiders geëvalueerd en verbeterd op basis van ervaringen uit de projecten.

De why van World Servants

De basis van het werk van World Servants is de missie van World Servants:

Als organisatie wil je onder woorden brengen waarom je doet wat je doet. Sommige organisaties gebruiken daar een missie en visie voor. World Servants heeft haar ‘why’ geformuleerd volgens de principes van Golden Circle van Simon Sinek.

Why

Met Jezus als voorbeeld en de overtuiging dat elk mens kan bijdragen aan een rechtvaardige wereld, wil World Servants mensen uitdagen om te dienen, zodat door gelijkwaardige interactie levens veranderd worden.

How

Door jongeren te leiden in een dienstbaar avontuur vol levensveranderende ontmoetingen, met tastbaar resultaat.

What

Dienstbare jongerenreizen

Dienen

Er zijn veel definities van dienen. Het woordenboek van ‘Van Dale’ omschrijft dienen als: ‘zijn persoon en arbeidskracht ter beschikking stellen van’ en ‘bruikbaar zijn voor’. Kortom: Dienen is je inzetten voor een ander. Als we kijken vanuit Gods perspectief formuleren wij dienstbaarheid als volgt:

“Dienen is de ander helpen om tot zijn/haar doel te komen zoals God hem/haar bedoeld heeft.”

Bij dienen zijn drie partijen betrokken: God, de ander en jijzelf. Dit sluit aan bij de samenvatting die Jezus Christus geeft van de tien leefregels: heb je naaste lief als jezelf en God boven alles. We willen vanuit Gods liefde de ander dienen. Op de T-shirts van World Servants staat dan ook: ‘Liefhebben is dienen’.

Dienstbaar leiderschap

Leiding geven als World Servants-leider vindt altijd plaats vanuit een dienstbare houding. Niet het belang van de leider, maar dat van de groep, het project, het leidersteam en de deelnemers persoonlijk en staan voorop.

World Servants gebruikt als definitie van leiderschap de definitie die John C. Maxwell ook gebruikt: ‘Leiderschap is Invloed’. Leiderschap beïnvloedt anderen in een zaak die de moeite waard is, het zet anderen in beweging. Leiderschap in deze definitie is dus altijd groter dan de leider in zijn/haar eentje en is steeds gericht op het groeien van degenen aan wie hij/zij leiding geeft.

Dienstbaar naar elkaar

Dit is misschien wel de grootste uitdaging van het project: hoe breng je dienstbaarheid met elkaar in de praktijk. Tijdens een project zijn er genoeg kansen. Dit zijn een paar bijvoorbeelden:

na een dag hard werken, toch anderen voor laten gaan die ook heel graag willen douchen (en misschien is daarna het water wel op);
bij de maaltijd niet dat extra stuk vlees opscheppen zodat anderen ook genoeg hebben;
even extra meehelpen met opruimen waardoor de plaatselijke bevolking eerder naar huis kan.

Je kunt veel leren van de plaatselijke bevolking, zij zijn vaak de echte ‘World Servants’. Bespreek deze dingen met elkaar in de GMG’s of tijdens een avondprogramma.

In dit hoofdstuk zijn de onderdelen van het World Servants-concept opgenomen, verdeeld in een projectprogramma en een dagprogramma.

Projectprogramma

Dit komt aan de orde in een aantal vaste onderdelen van een World Servants-project.

Opening project

Het project begint bij vertrek. Op Schiphol (of op een andere vertrekplaats) opent de hoofdleider of een medewerker van World Servants het project met gebed. Dit is meteen een goed moment om het leidersteam voor te stellen aan de uitzwaaiers.

Zo spoedig mogelijk na aankomst vindt er een ontmoeting plaats tussen de lokale mensen en de World Servants-groep. Kennismaking, uitleg over het project en gebed zijn een onderdeel van de opening. Voor meer informatie zie hoofdstuk 4.

Tips:

Achterblijvers willen graag meeleven met het project. Je kunt hen bijvoorbeeld betrekken door op Schiphol een concept projectprogramma uit te delen en/of dat te plaatsen op worldservants.nl. Hiervoor is een sjabloon beschikbaar op de site.
Het is aan te raden dat de projectlandcoördinator in een aparte bijeenkomst uitleg geeft over de regels die lokaal gelden. Bespreek dit vooraf met de coördinator om verrassingen te voorkomen.
Nodig tijdens de opening de lokale mensen uit om ook ‘gewoon’ eens op bezoek te komen op het kampement. Zorg dan dat je bijvoorbeeld een aantal spellen achter de hand hebt om te doen.

Contact met de lokale bevolking

Contact tussen de deelnemers en de lokale bevolking is in de visie van World Servants het belangrijkste middel om de ervaring van de deelnemers sterker te maken. Het blijkt dat wanneer deelnemers en de lokale bevolking elkaar vaak ontmoeten, dat ten goede komt aan de leereffecten aan beide kanten.

Neem met name aan het begin van het project tijd om de lokale bevolking te leren kennen. Het is een valkuil om meteen te beginnen met de bouw. Ga eerst op bezoek bij de bouwvakkers, ga op bezoek bij de belangrijkste mensen uit de lokale bevolking. Daar pluk je de rest van het project de vruchten van!

Tips:

Overweeg je groep op te splitsen en op de eerste bouwdag te beginnen met mini-huisbezoekjes bij de bouwvakkers thuis.

Betrokkenheid van lokale sleutelfiguren

De sleutelfiguren uit de lokale gemeenschap hebben, misschien zonder dat je het in de gaten hebt, een grote invloed op de voortgang van je project. Ze kunnen de lokale bevolking aanmoedigen om met jullie in contact te komen, maar ze kunnen er ook voor zorgen dat het lastig wordt om de lokale bevolking echt te leren kennen. Het is daarom belangrijk om vroeg in het project deze sleutelfiguren te ontmoeten en te spreken. Geef hen de credits voor hun positie en vraag waarmee je hen kunt helpen. Vertel hen ook dat jullie ontzettend graag met de lokale bevolking in contact willen komen, om hen te leren kennen en van hen te leren, en vraag of deze sleutelfiguren jullie daarin willen helpen. De ervaring leert dat ze niet altijd op de hoogte zijn van deze wens, maar dat ze je graag willen helpen. De set up-medewerker en de partner weten wie deze mensen zijn. Vraag hen dit wanneer je hen ontmoet. Vaak zijn het personen als de chief en de principal van de school.

Tips:

De projectlandcoördinator kan je helpen de belangrijkste mensen uit de lokale gemeenschap te identificeren. Misschien is het nodig om hier voor aankomst in je projectplaats al actie voor te ondernemen.

Doelen van partner

Tijdens de set up hebben de set up-medewerker en de partner gesproken de manier waarop het project kan bijdragen aan de ontwikkeling van de gemeenschap. Dit kan bijvoorbeeld zijn dat de partner aandacht wil besteden aan genderzaken of discriminatie. Ga hierover met de set up-medewerker in gesprek en bespreek hoe je dit kunt inpassen in het programma. Genderzaken kun je bijvoorbeeld aandacht aan besteden door mannen een aantal typische vrouwenklusjes te laten verrichten en andersom, maar ook door een dag te beleggen waar mannen en vrouwen van de groep in gesprek gaan met mannen en vrouwen uit de gemeenschap.

Kerkdienst tijdens project

Zondag is een rustdag en bezoekt de groep een lokale kerkdienst. Plaatselijke christenen stellen een bezoek van een World Servants-groep vaak erg op prijs en dikwijls wordt er gevraagd om een aantal liederen te zingen in de dienst. Een project heeft meerdere zondagen en daarom kun je ter afwisseling bijvoorbeeld kiezen voor een eigen dienst.

Tips:

Als er meerdere kerken zijn, ga dan iedere zondag naar een andere kerk of splits de groep (een keer) op in kleine groepen. Soms is het mogelijk om met de verschillende kerken een dienst te organiseren. Houd rekening met de verschillende geloofsovertuigingen van deelnemers.
Zorg voor voldoende tolken.
Niet zelden wordt de hoofdleider gevraagd om (een deel van) de woordverkondiging te doen. De preekschets over dienstbaarheid kan hierbij gebruikt worden. De preekschets is vertaald in het Engels.
Soms word je in de gelegenheid gesteld om deel te nemen aan het Heilig Avondmaal. Wijs dit niet bij voorbaat af. Het is een bijzonder teken van christelijke verbondenheid. Bied de deelnemers de mogelijkheid hier wel of niet aan deel te nemen.
Stel je op de hoogte van de lokale gebruiken (kledingvoorschriften, mannen en vrouwen zitten apart, etc.). Doorgaans zullen de diensten in een andere sfeer verlopen dan de deelnemers thuis gewend zijn. Door hen hier enigszins op voor te bereiden, voorkom je vaak onnodige schrikreacties. Enige pastorale begeleiding is soms op z’n plaats. Veel deelnemers worden, zo leert de ervaring, diep geraakt en gezegend door deelname aan deze diensten, ondanks de taalbarrière.

Themaprogramma’s

Tijdens het project worden minimaal twee avonden besteed aan een thema-avond waarbij het geloof in God centraal staat. Je bent vrij als leidersteam om eigen onderwerpen en werkvormen te gebruiken mits zij natuurlijk het onderwerp dienen.

Tips:

In deze map worden diverse werkvormen aangeboden die gecombineerd worden met een aantal uitgewerkte onderwerpen.
Sommige (GMG-)onderwerpen lenen zich uitstekend voor een uitgebreider programma.

Avondprogramma ‘ontwikkelingssamenwerking’

Een World Servants-project staat niet op zichzelf. Een project is onderdeel van een groter programma. Zo is de bouw van een school onderdeel van een groter plan van de overheid om het onderwijs in een grote regio te verbeteren. En soms is dat weer onderdeel van het wereldwijde programma om alle kinderen recht te geven op onderwijs (denk aan de millenniumdoelstellingen). Een avondprogramma ‘ontwikkelingssamenwerking’ kan deelnemers helpen hun project te zien in het grote geheel van duurzame ontwikkeling en armoedeproblematiek van het land.

Tips:

Dit is een waardevol onderdeel omdat deelnemers hierdoor het project in een breder perspectief gaan zien. Het gebouw is veel meer dan een verzameling stenen, het geeft mensen een betere toekomst.
In het projecthandboek (dit krijgt de hoofdleider) staat informatie over de achtergrond van het project. Vraag de projectlandcoördinator om hier meer over te vertellen en schakel de plaatselijke bevolking in.

Sporten

Sport is de manier van ontmoeten waarbij je vooral veel samenwerkt. Sporten is een goede manier om in contact te komen met de plaatselijke bevolking. Een echte aanrader! Menig interlandvoetbalwedstrijd is al gespeeld (en verloren!) door Nederland.

(Ruimte voor) het verwezenlijken van persoonlijke projectdoelen

Al voor vertrek, tijdens de voorbereidingsdagen, daag je de deelnemers uit om na te denken over hun persoonlijke invulling van de vier pijlers van het project (bouwen, cultuur, geloven en persoonlijke ontwikkeling). Door de deelnemers persoonlijk te vragen doelen te stellen voor deze vier pijlers, maak je hen medeverantwoordelijk voor de invulling van het projectprogramma en het ‘bouwen aan zichzelf’.

Tussenevaluatie met deelnemers en met leiders

Ga halverwege het project met je deelnemers evalueren over de gang van zaken. Het helpt je om je programma (nog) beter af te stemmen op de deelnemers. Zorg dat iedereen zich vrij voelt om zijn/haar mening te geven. Naast de evaluatie met de deelnemers is een tussenevaluatie met de leiders essentieel. Hierin worden de praktische uitkomsten uit de evaluatie met de deelnemers besproken en (belangrijker nog) het welbevinden van de leiders en hun beleving van de samenwerking in het team.

Tips:

Natuurlijk is het goed om regelmatig te vragen hoe je deelnemers het project beleven.
Ga niet gelijk in de verdediging maar luister goed naar wat de deelnemers zeggen en bedoelen.
De evaluatie kun je doen in je GMG-groepen of je besteedt er een avondprogramma aan. In kleine groepen zullen meer deelnemers hun verhaal vertellen.

Overdracht gebouw

Aan het einde van het project draagt de groep het gebouw symbolisch over aan de plaatselijke bevolking. We geven hiermee te kennen dat het gebouw eigendom is geworden van de gemeenschap en dat zij er verantwoordelijkheid voor dragen. Afhankelijk van het land wordt hier een groot dan wel klein feest voor georganiseerd. Soms is het nodig dat de hoofdleider samen met de projectlandcoördinator hiertoe het initiatief neemt. Tijdens de overdracht is er tijd om God te danken en om een zegen te vragen over het gebouw.

Tips:

Organiseer een eigen bidstond (avondsluiting) in het nieuwe gebouw.
Geef ook de bouwleider een belangrijke rol in de overdrachtsceremonie.

(Toeristische) uitstapjes

In het weekend of tijdens de laatste twee dagen van het project is er tijd voor toeristische uitstapjes. Denk hierbij aan een bezoek aan het strand, grotten, steden, musea, etc. Dit vindt minimaal twee dagdelen per week plaats. Zorg voor uitdagende programma’s maar let wel goed op de veiligheid. Voor meer informatie zie hoofdstuk 4.

Tips:

Informeer bij de setuppers van je land en de leiders van voorgaande projecten welke uitstapjes geschikt of juist erg ongeschikt zijn.
Denk eerder aan natuurlijke bezienswaardigheden (grotten, stranden, bergen) dan aan lokaal georganiseerde (pret)parken die vaak tegenvallen.

Souvenirs kopen

Natuurlijk mag een bezoek aan de lokale markt niet ontbreken in een project. Informeer naar het ‘afdingniveau’ van de lokale prijzen.

Tips:

Informeer bij de coördinator of het mogelijk is om lokaal (dus in de projectplaats) souvenirs te laten maken. Als dat lukt kun je een van de laatste dagen een souvenirmarkt inrichten met producten die lokaal gemaakt zijn door de mensen die de groep kent.

Eindevaluatie met deelnemers

Tijdens een van de laatste avonden in het project delen de deelnemers hun belangrijkste ervaringen uit het project met elkaar. Dit kan ter vervanging zijn van een bonte-avond of een meer inhoudelijk variatie van de bonte-avond. Er zijn verschillende werkvormen voor ontwikkeld zoals ‘de mooiste momenten avond’ en ‘memoriesnight’. Voor een gedetailleerde beschrijving zie hoofdstuk 5.

Tips:

Misschien is het mogelijk om de plaatselijke bevolking te betrekken bij de presentatie. Ook zij kunnen vertellen wat hun hoogtepunten zijn van het project.
Dit kun je combineren met een gezamenlijke maaltijd waarin je als groep voor de plaatselijke bevolking kookt.

Dagprogramma

Dit zijn een aantal vaste onderdelen van een World Servants-project:

Goedemorgengesprekken (GMG)

In een GMG willen we dagelijks in kleine groepen de dag met God beginnen. We nemen tijd voor elkaar, behandelen een onderwerp en kijken wat de Bijbel daarover te zeggen heeft. Voor dit onderdeel is een uitgebreide handleiding geschreven door het toerustingsteam. De onderwerpen zijn zo samengesteld dat je voor iedere dag zelf een passend onderwerp kunt kiezen. Als je structureel andere onderwerpen wilt gaan gebruiken moet je dit vooraf overleggen met het toerustingsteam.

Tips:

Soms kun je een GMG afwisselen met een dagopening in de grote groep, je kunt bijvoorbeeld een plaatselijke predikant daarvoor uitnodigen.
Tijdens het leidersweekend krijg je instructies over het leiden van een GMG.
We willen de dag met God beginnen, daarom adviseren we je om de GMG in de ochtend te laten plaatsvinden.

Het bouwen

We werken onder leiding van een plaatselijke aannemer en samen met de lokale gemeenschap aan het bouwproject. Er wordt overdag gewerkt van maandag tot en met vrijdag. Eventueel kan op zaterdag gewerkt worden in plaats van op een doordeweekse dag. Op zondag wordt niet gewerkt. De bouwleider is er verantwoordelijk voor dat deelnemers diverse verschillende werkzaamheden doen.

Om in zo groot mogelijke mate in contact te kunnen komen met de lokale bevolking, helpt het om zo veel mogelijk werkzaamheden in gemengde groepen te verrichten. Voorkom bijvoorbeeld dat vier lokale bouwvakkers samen staan te metselen, en vier deelnemers verderop spanten staan te timmeren. Het is bevorderlijk voor het effect van het project als de deelnemers in dat geval twee-aan-twee werken.

Als je merkt dat een deelnemer tijdens het bouwen (en tijdens het project in het algemeen) een mooi gesprek heeft met een local, laat hem daar dan ’s avonds wat over vertellen. Zo moedig je de rest van de groep ook aan om tot interactie te komen.

Tips:

In het leidershandboek en in de instructie van het bouwteam wordt uitvoerig beschreven hoe dit onderdeel vorm krijgt.
Draag de eerste bouwdag op de bouwplaats samen met de lokale mensen en aannemer de werkzaamheden op aan God door een gezamenlijk gebed.

Kinderprogramma

Het kinderprogramma vindt plaats tijdens bouwdagen. Door het kinderwerkprogramma:

worden de World Servants-deelnemers in staat gesteld om aan de boodschap van de Bijbel handen en voeten te geven.
wordt het Evangelie gedeeld met de lokale kinderen.
assisteert World Servants vaak de lokale kerken binnen hun (bijbelklas-)programma voor de lokale kinderen.
worden World Servants-deelnemers met de plaatselijke kinderen in contact gebracht (soms ook met anderen van de plaatselijke bevolking).
worden World Servants-deelnemers gestimuleerd hun creatieve kanten te laten zien, c.q. te ontdekken.

Iedere deelnemer doet minimaal een keer aan het kinderwerk mee. Het kinderwerkteam heeft per project een map gemaakt met uitleg, verhalen, werkjes, spelletjes en voorbeelden. Als je regelmatig andere onderwerpen wilt gaan gebruiken, vragen we je dit vooraf met het kinderwerkteam te overleggen.

Als er mensen uit de lokale bevolking zijn die mee willen helpen bij het kinderprogramma, kun je hen samen met de deelnemers het programma voor laten bereiden. Dat is leerzaam voor zowel deelnemers als de locals!

De familiebezoeken

Voor de ander bouwen, kan niet los worden gezien van de ontmoeting met de mensen voor en met wie je bouwt. Daarom bezoekt iedere deelnemer in kleine groepen een of meerdere families in het dorp of de wijk waarin we werken. Tijdens deze bezoeken staat ontmoeting centraal: we delen iets van onszelf en hopen dat anderen iets vertellen over wie zij zijn.

Tips:

Soms is het mogelijk om een specifiek onderwerp (zoals onderwijs, trouwen, vrijetijdsbesteding) te behandelen waardoor je de plaatselijke cultuur beter leert kennen. Het cultuurteam heeft hier een programma voor ontwikkeld.
De familiebezoeken bieden een goede mogelijkheid voor deelnemers om te werken aan hun persoonlijke projectdoelen.
Probeer de bezoeken op een avond te plannen, vaak zijn er dan meer mensen thuis waardoor de ontmoeting meer tot z’n recht komt.

Profession Experience

Naast de familiebezoeken kan iedere deelnemer een dagdeel meedraaien in het beroepsveld van hun interesse. Bijvoorbeeld een HBO-V student helpt een dagdeel in de kliniek.

We noemen dat de Profession Experience. In de voorbereidingsfase zijn de wensen geïnventariseerd (zie logboek). Als een wens niet uitvoerbaar is, ga je in overleg met de betreffende deelnemer op zoek naar een ander beroepsveld.

Tips:

Zie voor meer informatie de handleiding voor de leider van het cultuurprogramma.
Laat de betreffende deelnemer schriftelijk verslag doen van zijn/haar bevindingen.

Avondsluitingen

De avondsluiting heeft diverse aspecten in zich: evalueren, samenvatten, bidden & danken en vooral even tot rust komen. Avondsluitingen kunnen facultatief zijn en duren ongeveer 10 tot 45 minuten. Ook hier heeft het toerustingsteam enkele tips voor gemaakt, deze vind je achterin dit handboek.

Tips:

een avondsluiting is een prima vorm om de groep tot rust te brengen en daarna met z’n allen naar bed te gaan. Of doe de avondsluiting direct na de maaltijd zodat je ook een echte ‘vrije’ avond hebt en anderen vroeg naar bed kunnen.

Coach je deelnemers in het ontdekken en ontwikkelen van hun talenten.

Het project biedt veel mogelijkheden voor deelnemers om hun kwaliteiten te ontdekken. Als leider stimuleer je deze ontwikkeling en coach je je deelnemers in het ontdekken van hun talenten.

Tips:

Er zijn veel taken in een project waar je ook deelnemers bij kunt betrekken, zoals het organiseren van een sportwedstrijd, onderdelen van het kinderwerk, het leiden van een GMG en het voorbereiden van een verjaardag.
Laat deelnemers in de groep waarvan je denkt dat ze een volgende keer mee zouden kunnen als leider, een dag meedraaien als leider. Geef ze de dagleiding en betrek ze bij de leidersteamvergadering.

Het projectprogramma

Als alle onderdelen een plaats in het project krijgen, kan een project de deze opbouw hebben (natuurlijk verschilt het programma per project). Je kunt een bestand dat je verder kunt invullen downloaden op worldservants.nl/team-ondersteuning (onder hoofdleidersteam).